پایان نامه فورس ماژور و چالش‌های اجرایی آراء داوری تجاری بین‌المللی: تحلیلی حقوقی

شرح مختصر

مقدمه

فورس ماژور، به عنوان یک عامل غیرقابل پیش‌بینی و خارج از کنترل، همواره یکی از چالش‌های مهم در اجرای تعهدات قراردادی بوده است. در عرصه داوری تجاری بین‌المللی، تأثیر فورس ماژور می‌تواند اجرای آراء داوری را با موانع جدی مواجه کند. این مسئله، به ویژه در شرایط پیچیده تجارت جهانی، نیازمند بررسی دقیق و ارائه راهکارهای عملی است.

فورس ماژور: نقش دانش و پیشرفت‌های فنی در تشخیص و اثبات

فورس ماژور، که امروزه به عنوان یک اصطلاح رایج در حقوق قراردادی شناخته می‌شود، اثبات یا عدم اثبات آن می‌تواند پیامدهای متعددی در یک دعوا داشته باشد. برای تشخیص فورس ماژور در نظام‌های حقوقی مختلف، سه معیار اصلی مطرح شده است: پیش‌بینی‌ناپذیری، غیرقابل رفع و دفع بودن، و خارجی بودن حادثه.

در قوانین و رویه قضایی کشورهای مختلف، اثبات فورس ماژور اغلب امری عرفی تلقی می‌شود و با معیارهای عرفی سنجیده می‌شود. از آنجا که عرف مبتنی بر دانش عمومی است، پیشرفت‌های فنی و مهندسی نقش مهمی در تعیین حدود و ثغور فورس ماژور ایفا می‌کنند. با این حال، تا زمانی که اعتبار دانش فنی به طور دقیق مشخص نشود، استناد به آن در دادگاه‌ها با چالش‌هایی مواجه خواهد بود.

فورس ماژور و نقش کلیدی دانش مهندسی در اثبات و دفاع حقوقی

این پایان نامه با رویکرد تحلیلی-توصیفی، ابعاد مختلف فورس ماژور (یا قوه قاهره) را در تعهدات قراردادی و غیرقراردادی بررسی می‌کند. فورس ماژور، که به معنای معافیت از انجام تعهد یا عذر موجه است، از روابط فردی اشخاص حقیقی تا تعاملات کلان دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی را در بر می‌گیرد.

اثبات فورس ماژور با تکیه بر دانش فنی:

طرفی که ادعای فورس ماژور دارد، مسئولیت دارد تا با استناد به امکانات فنی و مهندسی موجود، عدم امکان دفع عامل خارجی را اثبات کند. در مقابل، طرف دیگر دعوا نیز می‌تواند با بهره‌گیری از یافته‌های فنی و مهندسی، ادعای کم‌کاری طرف مقابل را مطرح و اثبات نماید. بنابراین، استناد به پیشرفت‌های علمی و فنی در این حوزه از اهمیت بالایی برخوردار است.

اعتبار یافته‌های علمی در محکمه:

نکته قابل توجه، اعتبار یافته‌های علمی در مقام اثبات یا دفاع در دادگاه است که غالباً در قالب کارشناسی و نظریه کارشناس ارائه می‌شود. در این پایان نامه، به بررسی دقیق حدود و ثغور فورس ماژور و نقش حیاتی دانش مهندسی در این زمینه خواهیم پرداخت.

فورس ماژور و بررسی تطبیقی قوانین:

در قوانین مختلف، مفهوم فورس ماژور به شکل‌های متفاوتی تعریف شده است. برای مثال، مجموعه قانون مدنی کبک کانادا، فورس ماژور را به عنوان یک “قوه مافوق” تعریف می‌کند که می‌تواند مسئولیت ناشی از خسارت را از بین ببرد، مگر اینکه جبران خسارت قبلاً بر عهده گرفته شده باشد. در حقوق یونان نیز، ماده 336 مجموعه قانون مدنی، متعهد را در صورت اثبات عدم امکان اجرا به دلیل واقعه‌ای خارج از کنترل، از مسئولیت معاف می‌کند.

در حقوق فرانسه، تمایزی قراردادی بین “واقعه اتفاقی” و “فورس ماژور” وجود دارد. از نظر تئوریک، واقعه اتفاقی ممکن است ناشی از خسارتی باشد که در حیطه کنترل متعهد بوده است، در حالی که فورس ماژور به واقعه‌ای خارج از کنترل متعهد اشاره دارد. با این حال، در عمل، حقوق فرانسه و کبک از هر دو اصطلاح به صورت جایگزین استفاده می‌کنند.

عوامل مؤثر در تشخیص فورس ماژور:

بر اساس حقوق فرانسه، سه عامل برای واجد شرایط شدن یک رخداد به عنوان فورس ماژور ضروری است:

1. خارجی بودن: خسارت ناشی از رخداد باید خارج از حیطه فعالیت یا کنترل متعهد باشد.
2. غیرقابل پیش‌بینی بودن: رخداد باید در زمان انعقاد قرارداد غیرقابل پیش‌بینی باشد.
3. غیرقابل اجتناب بودن: اجرای تعهد باید به دلیل رخداد غیرممکن شود.

با این وجود، در برخی موارد، حتی وقایعی که معمولاً در حیطه کنترل متعهد فرض می‌شوند (مانند اعتصاب)، ممکن است توسط دادگاه‌ها به عنوان فورس ماژور تلقی شوند.

فورس ماژور در نظام حقوقی کامن لا:

در سیستم حقوقی کامن لا، دکترین فورس ماژور با مفاهیمی مانند “عدم امکان اجرا” و “انتفای قرارداد” مرتبط است. در این سیستم، اگر وقوع مانعی اجرای تعهدات را به طور اساسی تغییر دهد و اجرای آن را غیرعاقلانه سازد، ممکن است قرارداد منتفی شود. به طور کلی، در کامن لا، قرارداد بیشتر شبیه به ضمانت اجراست و نقض تعهد، بدون در نظر گرفتن تقصیر، موجب حق ادعای جبران خسارت می‌شود.

در حقوق انگلستان، اگرچه لفظ فورس ماژور در قانون فروش کالا به کار نرفته است، اما مفهوم “انتفای قرارداد” به عنوان نزدیک‌ترین مفهوم به فورس ماژور شناخته می‌شود. در حقوق آمریکا نیز، مواد 616-2 تا 614-2 مجموعه قوانین متحدالشکل تجاری به مواردی با مفهوم مشابه فورس ماژور اشاره دارند.

نتیجه‌گیری:

به طور خلاصه، در حقوق کامن لا، شرط غیرقابل پیش‌بینی بودن حادثه به عنوان بخشی اساسی از تئوری فورس ماژور محسوب نمی‌شود و مدعی فورس ماژور تنها باید وقوع حادثه خارج از کنترل، اجتناب‌ناپذیری یا عدم امکان کاهش آثار آن را اثبات نماید.

هدف اصلی پایان‌نامه:

هدف اصلی این پایان‌نامه، بررسی تطبیقی مفهوم فورس ماژور در نظام‌های حقوقی نوشته و کامن لا و تأثیر آن بر اجرای آراء داوری تجاری بین‌المللی است. این تحقیق به دنبال ارائه راهکارهایی برای کاهش چالش‌های ناشی از فورس ماژور و تسهیل اجرای آراء داوری در شرایط بحرانی است.

جهت راهنمای پرداخت اینترنتی اینجا کلیک کنید