پایان نامه تأثیر استراتژی‌های مدیریت فناوری اطلاعات بر مزیت رقابتی بانک‌های دولتی ایران

در دنیای رقابتی امروز، مزیت رقابتی و شناسایی عوامل اثرگذار بر آن برای سازمان‌ها، به‌ویژه بانک‌ها، اهمیتی حیاتی دارد. حفظ بقا و رشد پایدار، مستلزم یافتن و به‌کارگیری روش‌هایی نوین برای ایجاد یا افزایش مزیت رقابتی است. در این میان، منابع انسانی به عنوان کلیدی‌ترین عامل در کسب مزیت رقابتی شناخته می‌شوند (صوفی، ۱۴۰۱).

چالش‌های بانک‌های دولتی در عصر دیجیتال:

شدت یافتن رقابت در بازارهای جهانی، بانک‌ها را با چالش‌های متعددی روبرو کرده است. ضعف در آشنایی با تکنولوژی‌های نوین و قابلیت‌های بازاریابی، مانعی جدی در برابر فعالیت‌های مؤثر بازاریابی محسوب می‌شود. برای غلبه بر این مشکلات، بانک‌ها ناگزیرند با مزایا و قابلیت‌های تکنولوژی، به‌ویژه در حوزه حسابداری و بازاریابی، آشنا شوند و از روش‌های نوین برای افزایش اثربخشی فعالیت‌های خود بهره گیرند (جلوداری و همکاران، ۱۴۰۰).

تأثیر تکنولوژی‌های نوین بر کسب‌وکار:

پیشرفت‌های سریع علمی، تغییرات جمعیتی ناشی از جهانی‌سازی و ظهور مدل‌های جدید کسب‌وکار، انتظارات و ارزش‌های اقتصادی متفاوتی را شکل داده‌اند. پیچیدگی روزافزون محیط کسب‌وکار، رقابت جهانی و کاهش چرخه‌های تجاری، حرفه بانکداری را به چالش کشیده است. دیجیتالی شدن مشاغل، پتانسیل اینترنت، ظهور داده‌های کلان (Big Data) و اهمیت روزافزون داده‌کاوی (Data Mining)، زمینه‌ساز تحولات بزرگی شده‌اند. در این راستا، محاسبات ابری (Cloud Computing) به عنوان یک مدل تجاری نوین، نقش انکارناپذیری در تحول اقتصادی ایفا می‌کند (دیمتریو و ماتی، ۲۰۱۹).

مدیریت تکنولوژی: ستون فقرات نوآوری و مزیت رقابتی:

از قرن نوزدهم تاکنون، حوزه‌های خاصی از مطالعات مدیریت مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته‌اند که مدیریت تکنولوژی یکی از برجسته‌ترین آن‌هاست (ادلر و همکاران، ۲۰۱۶). مدیریت تکنولوژی به معنای ایجاد درک متقابل میان کسب‌وکار و تکنولوژی، شناخت محدودیت‌های برنامه‌ریزی استراتژیک و به‌کارگیری تکنولوژی به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌ریزی استراتژیک سازمان است (وانگ و همکاران، ۲۰۱۶). این حوزه را می‌توان بخشی از مدیریت استراتژیک در نظر گرفت.

نقش کلیدی مدیریت تکنولوژی در خلق ارزش:

مدیریت تکنولوژی، سیستمی را مدیریت می‌کند که خلق، کسب و به‌کارگیری تکنولوژی را ممکن می‌سازد و مسئولیت همسو کردن این فعالیت‌ها را با اهداف خدمت به مشتری و جامعه بر عهده دارد. تحقیق، اختراع و توسعه، مؤلفه‌های اساسی خلق تکنولوژی هستند، اما تجاری‌سازی و به‌کارگیری تکنولوژی نقش مهم‌تری در تولید ثروت ایفا می‌کند. زمانی مزایای تکنولوژی محقق می‌شود که محصول نهایی به دست مشتری برسد. ایده‌ها و اختراعاتی که به‌کار گرفته نشوند، ارزش اقتصادی خلق نمی‌کنند. تکنولوژی زمانی به ثروت منجر می‌شود که یا تجاری شود یا در راستای اهداف استراتژیک و عملیاتی سازمان به‌کار گرفته شود (خلیل، ۲۰۱۶).

نوآوری و فرهنگ سازمانی در مدیریت تکنولوژی:

مدیریت تکنولوژی شامل دانش نهفته در پرسنل، تجهیزات، اطلاعات و سازمان شرکت است. تحقق نوآوری فناورانه نیازمند توانمندی پرسنل، تجهیزات، اطلاعات و سازمان است (کروس و همکاران، ۲۰۱۸). سازمان‌ها برای بقا و پیشرفت، نیازمند اندیشه‌های نو و نوآوری مستمر هستند. فرهنگ نوآوری، روح سازمان را زنده نگه می‌دارد و آن را از رکود و نابودی مصون می‌دارد (الوانی، ۱۴۰۰).

راهکارهای افزایش رقابت‌پذیری بانک‌ها:

رشد سریع انتظارات جامعه، تقاضاهای جدید مشتریان، افزایش خدمات مالی و رقابت فزاینده، بانک‌ها را به سمت به‌کارگیری تکنیک‌ها و تکنولوژی‌های نوین سوق داده است. مدیران بانک‌های دولتی، با بهره‌گیری از تکنولوژی و نرم‌افزارهای حسابداری، به دنبال رفع مشکلات و افزایش رقابت‌پذیری خود هستند تا بتوانند بهترین عملکرد را در حوزه فعالیت‌های مالی ارائه دهند.

فهرست مطالب

چکیده 1

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه 3

1-2- بیان مسئله 4

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش 6

1-4- اهداف پژوهش 8

1-4-1-هدف کلی 8

1-4-2-اهداف جزئی 8

1-5- فرضیه‌های پژوهش 8

1-5-1-فرضیه اصلی 8

1-5-2-فرضیه‌های فرعی 8

1-6 – سؤالات پژوهش 9

1-6-1-سؤال اصلی 9

1-6-2-سؤالات فرعی 9

1-7- متغیرهای تحقیق 9

1-7-1- متغیر مستقل 9

1-7-2- متغیر وابسته 9

1-8- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش 10

1-8-1- تعاریف نظری متغیرها 10

1-8-2- تعریف عملیاتی متغیرها 10

1-9- قلمرو تحقیق 10

1-9-1- قلمرو موضوعی 10

1-9-2- قلمرو زمانی 10

1-9-3- قلمرو مکانی 10

فصل دوم: مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیقات انجام شده

2-1- مقدمه 12

2-2- مدیریت تکنولوژی 13

2-2-1-تکنولوژی 13

2-2-2-اهمیت تکنولوژی 13

2-2-3- طبقه‌بندی تکنولوژی 14

2-2-3-1- تکنولوژی جدید 14

2-2-3-2-تکنولوژی نوظهور 14

2-2-3-3- تکنولوژی پیشرفته 15

2-2-3-4- تکنولوژی بسیط 15

2-2-3-5- تکنولوژی متوسط 15

2-2-3-6- تکنولوژی مناسب 15

2-2-4- اجزاء تکنولوژی 16

2-2-5- ویژگی‌های تکنولوژی 16

2-2-6- تصمیم‌گیری در مورد نیازهای تکنولوژی 17

2-2-7- استراتژی تکنولوژی 18

2-2-7-1- چارچوب پورتر 18

2-2-7-2- نظریه‌های هکس و ماجلوف 18

2-2-7-3-روش همیلتون و بوزآلن 19

2-2-7-4-روش مکینزی 20

2-2-8- مدیریت تکنولوژی 21

2-2-8-1- ابعاد مدیریت تکنولوژی 21

2-2-9- انتقال تکنولوژی 21

2-2-9-1- اهمیت انتقال تکنولوژی 21

2-2-9-2- فرآیند انتقال تکنولوژی 22

2-2-9-3- مراحل انتقال تکنولوژی 23

2-2-9-4-انگیزه‌های انتقال دهنده و گیرنده تکنولوژی 23

2-2-10-اکتساب تکنولوژی 24

2-2-10-1-اهمیت اکتساب تکنولوژی 24

2-2-10-2- روش‌های اکتساب تکنولوژی 25

2-2-11- ارزیابی تکنولوژی 30

2-2-11-1-تعریف ارزیابی تکنولوژی 30

2-2-11-2- كاركردهاي ارزيابي تكنولوژي 30

2-2-11-3-انواع ارزيابي تكنولوژي 30

2-2-11-4-اهمیت ارزیابی تکنولوژی 31

2-2-11-5-ارزیابی سطح توانمندی تکنولوژی 32

2-3- مزیت رقابتی 33

2-3-1- تعریف و مفهوم مزیت رقابتی 33

2-3-2- مزیت رقابتی در قلمروهای انسانی، سازمانی 34

2-3-3- نگرش‌های موجود به منشاء مزیت رقابتی 34

2-3-4- نظریه‌های مزیت رقابتی 35

2-3-5- نظریات رقابتی مبتنی بر دیدگاه مدیریتی 35

2-3-5-1- اقتصاد سازمان صنعتي 36

2-3-5-2- نظریات پورتر 36

2-4- پژوهش‌های انجام گرفته در داخل و خارج از کشور 45

2-4-1- پژوهش‌های انجام گرفته در داخل کشور 45

2-4-2 -پژوهش‌های انجام گرفته در خارج کشور 47

2-5- چارچوب نظری تحقیق 49

2-6- مدل تحقیق 52

فصل سوم: مواد و روش تحقیق

3-1- مقدمه 54

3-2- روش پژوهش 54

3-3- جامعه آماری، نمونه و روش نمونه‌گیری 55

3-4- روش جمع‌آوری اطلاعات 55

3-4-1- روش کتابخانه‌اي 55

3-4-2- روش میدانی 56

3-5-ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات 56

3-6- روايي و پايايي 57

3-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 57

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- مقدمه 60

4-2- آمار توصیفی 61

4-2-1- توزیع فراوانی بر حسب جنسیت 61

4-2-2- توزیع فراوانی بر حسب سن 62

4-2-3- توزیع فراوانی بر حسب تحصیلات 63

4-2-4- توزیع فراوانی بر حسب سابقه کار 64

4-2-5- آزمون نرماليتي متغیرهای تحقیق 65

4-3- نتایج مربوط به آزمون فرضیه‌های تحقیق 65

4-3-1- آزمون فرضیه اصلی 65

4-3-2- آزمون فرضیه فرعی اول 67

4-3-3- آزمون فرضیه فرعی دوم 67

4-3-4- آزمون فرضیه فرعی سوم 68

4-3-5- آزمون فرضیه فرعی چهارم 68

4-3-6- آزمون فرضیه فرعی پنجم 69

فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات

5-1- مقدمه 71

5-2- نتیجه‌گیری کلی 71

5-2-1- یافته‌های توصیفی 71

5-2-2-یافته‌های استنباطی 72

5-3- بحث 76

5-4-پیشنهادات 77

5-4-1- پیشنهادات کاربردی پژوهشگر در ارتباط نتایج حاصل از این پژوهش 77

5-4-2- پیشنهادهای پژوهشی برای تحقیقات آینده 78

5-5- محدودیت‌های پژوهش 78

منابع و مأخذ 79

پیوست‌ها